Gewasbeschermingsmiddelen

Green Deal Gewasbeschermingsmiddelen

Naar een chemievrij onkruidbeheer van uw recreatieterrein: hoe doet u dat?

Met de ondertekening van de Green Deal Gewasbeschermingsmiddelen heeft RECRON samen met Landal GreenParks, Centerparcs, HISWA en Roompot eind 2015 de eerste stap gezet om op termijn het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen op recreatiebedrijven vergaand terug te dringen. Uiteindelijk moet in 2020 de sector helemaal chemievrij zijn, wat zal inhouden dat chemie nog slechts zal worden ingezet in die situaties waarin andere effectieve middelen en methoden tekort schieten. In genoemde situaties worden alleen gewasbeschermingsmiddelen met een laag risico gebruikt, zodra deze voor de betreffende toepassing op de markt zijn toegelaten.

Wat zegt de wet?
De wet stelt dat het gebruik van chemische middelen op verhardingen buiten de landbouw vanaf 1 april 2016 verboden is, behoudens enkele uitzonderingen, waaronder de recreatieve sector, zijnde campings, bungalowparken, groepsaccommodaties en jachthavens*. Vanaf 1 november 2017 is het verbod van kracht op alle soorten ondergrond (dus ook niet-verhardingen). *niet zijnde de aanlegsteigers in of nabij het oppervlaktewater


Zijn alle bestrijdingsmiddelen verboden? 
Ja. De wet maakt geen onderscheid in soorten of typen bestrijdingsmiddelen, dus ook de zogenaamde laagrisicomiddelen* of bijvoorbeeld biologische middelen** vallen vooralsnog onder het verbod.

*laagrisicomiddelen zijn middelen met een aantoonbaar laag risico voor men en natuur. Dit kan zowel chemisch als biologisch zijn. Op Europees niveau worden momenteel criteria uitgewerkt die bepalen of een product kan worden gezien als een laag-risicomiddel. Op dit moment is er dus nog geen lijst met erkende laag-risicomiddelen waardoor er in de wet ook geen onderscheid of uitzondering gemaakt kan worden.

**biologische middelen oftewel GNO’s (Gewasbeschermingsmiddelen van natuurlijke oorsprong) zijn niet hetzelfde als laagrisicomiddelen. Een biologisch middel bestaat uit en middel dat een levend organisme bevat (bio =leven). Dit hoeft niet perse een laagrisicomiddel te zijn. Een slangengif is wel biologisch maar zeker geen laagrisicomiddel.


Waarom zijn deze middelen verboden?
Het kabinet zet in op duurzame vormen van onkruidbestrijding ten behoeve van het realiseren van een betere waterkwaliteit en voor de bescherming van de volksgezondheid. Het kabinet stelt verder dat het bestrijden van onkruid op verharde oppervlakten inmiddels ook op mechanische wijzen goed uitgevoerd kan worden en chemische middelen dus niet perse noodzakelijk meer zijn.

Geldt de uitzondering op het verbod voor alle type recreatiebedrijven?
Nee, enkel campings, bungalowparken, groepsaccommodaties en jachthavens* vallen onder de uitzondering! Buiten dit type recreatiebedrijven is het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen dus vanaf 1 april 2016 verboden op verhardingen. Voor de recreatiesector gaat het dan bijvoorbeeld om de buitenterreinen van zwembaden, sauna’s, attractieparken, buitensportbedrijven etc. Zwembaden, outdoorterreinen of bijvoorbeeld sportfaciliteiten die expliciet onderdeel zijn van een camping of bijvoorbeeld een bungalowpark vallen weer wel onder de uitzondering! *niet zijnde de aanlegsteigers in of nabij het oppervlaktewater



Wat doen onze omliggende landen?
Duitsland hanteert al een breed verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op openbare terreinen, met de mogelijkheid tot het verkrijgen van een ontheffing in het algemeen belang.

In Vlaanderen (Vlaams gewest) mogen vanaf 1 januari 2015 geen gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast op alle terreinen die bij een openbare dienst behoren of daarvoor ten dienste staan. Op verharde oppervlakken van andere terreinbeheerders die groter zijn dan 200 m2 en alle terreinen die toegankelijk zijn voor publiek of kwetsbare groepen die nog niet pesticidenvrij te beheren zijn, mogen nog wel gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast, maar is pleksgewijze toediening voorgeschreven

In Wallonië (Waals gewest) is de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen in de openbare ruimten vanaf 1 juli 2014 verboden, tenzij de regering kiest voor een toepassing onder voorwaarden.


Welke alternatieven zijn er?
Het meest effectieve middel om onkruidgroei tegen te gaan is onkruidgroei voorkomen. Hierbij kunt u denken aan het verdichten van plantvakken, het wijzigen van plantsoorten, het gebruik van andere bestratingssoorten, het anders voegen van bestratingen. Ook het anders bemesten of gebruik van schimmels die een snelle wortelgroei stimuleren voorkomt onkruidgroei. Meer informatie hierover kunt u krijgen bij de RECRON Top-leverancier Mertens Groen. www.mertens-groep.nl

Daarnaast zijn er vooral mechanische en thermische methoden voor onkruidbestrijding. Hieronder staan de verschillende alternatieven globaal aangegeven met enkele voor- en nadelen (met dank aan Landal Greenparcs):

Voor leveranciers van deze machines (mechanisch en thermisch verwijzen wij u naar www.stichting-nco.nl)

Tenslotte wijzen we erop dat ook natuurlijk het ouderwets schoffelen en uittrekken van onkruid nog een optie is. Vanwege het arbeidsintensieve karakter kan er bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van het inzetten van mensen via een werkvoorzieningsschap (ihkv de Participatiewet).

Wat heeft RECRON tot nu toe gedaan?
RECRON heeft samen met Landal Green Parcs, Roompot, Centerparcs en HISWA  een Green Deal afgesloten met het ministerie van VWS. Middels het afsluiten van deze Green Deal heeft RECRON er voor gezorgd dat (een deel van) de recreatiesector nog tot 2020 gebruik mag maken van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd verplicht RECRON (evenals de overige partners binnen de Green Deal) zich door het ondertekenen van de Green Deal aan enkele concrete acties die bedrijven stimuleren tot het vrijwillig overgaan op niet-chemisch beheer. Deze concrete acties staan weergegeven in het door RECRON geschreven uitvoeringsplan/stappenplan. 

Wat doet RECRON nu?
Op dit moment is RECRON bezig met het uitvoeren van een aantal  praktijkcases. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld.  Deze praktijkcases worden opgezet door de Stuurgroep ism TOP-lverancier Mertens Groen (www.mertens-groep.nl) en de Stichting NCO (Niet Chemisch Onkruidbeheer)www.stichting-nco.nl

Inmiddels hebben 15 bedrijven zich aangemeld. Op 15 maart 2016 vond bij Landal Greenparc Coldenhove in Eerbeek de aftrap van de praktijkcases plaats. Op basis van de praktijkcases worden ‘best practices’ bepaald en de opgedane kennis wordt verder verspreid, onder andere via de RECRON Community


Waar kan ik terecht voor vragen?
Voor al uw vragen kunt u terecht bij Arthur Helling, Projectleider Green Deal Recreatie Gewasbeschermingsmiddelen: helling@recron.nl of (06) 53 77 89 77

 

 

Stappenplan praktijkcases

De stuurgroep heeft in haar vergadering van 2 februari 2016 aangegeven de praktijkcases te willen uitvoeren middels een goed onderbouwde aanpak. Hiervoor kan onderstaand stappenplan gebruikt worden:

STAP 1 - Nulmeting (begin maart 2016)

Alle deelnemende bedrijven hebben een korte vragenlijst ingevuld omtrent de huidige wijze van gewasbescherming.


STAP 2 - Startbijeenkomst (half maart 2016)

Half maart zijn de deelnemende bedrijven uitgenodigd om samen met de Stuurgroep Green Deal, Mertens Groen en de Stichting NCO te bespreken op welke wijze de praktijkcases het beste vorm en inhoud kunnen krijgen. Ook wordt bepaald op welke criteria we gaan testen. Hierbij kan worden gedacht aan:

  • Het ‘onkruidbeeld’
  • Tijd
  • Geld
  • Gemak
  • Milieueffect

De praktijkcases hebben niet de intentie statische of wetenschappelijk onderbouwde gegevens op te leveren. De praktijkcases hebben tot doel kennis te verzamelen en deze kennis te verspreiden. 

 
STAP 3 - Analyse van de nulmeting per bedrijf en bepalen mogelijke alternatieven (eind maart 2016)

De aangeleverde gegevens van de 15 bedrijven worden geanalyseerd door de Stuurgroep i.s.m. Mertens Groen en de stichting NCO. Per bedrijf wordt bepaald welke alternatieven het meest geschikt zijn .


STAP 4 - Bedrijfsbezoeken (april en mei  2016)

Tijdens een bedrijfsbezoek wordt bekeken welke alternatieven/oplossingen op welke locaties mogelijk zijn. Hierbij kan worden gedacht aan:

A. Omvorming terrein

  1. Andere vormen van beplanting?
  2. Verdichten beplanting (meer planten per m2)?
  3. Andere vormen van verharding?
  4. Gebruik voegmiddelen op verhardingen?
  5. Andere vormen van halfverhardingen (boomschors?)

B. Onderzoek gebruik andere beheersvormen

  1. Meer vegen, techniek, frequentie?
  2. Meer schrobben, techniek, frequentie?
  3. Meer schoonspuiten, techniek, frequentie?
  4. Meer of anders snoeien?
  5. Meer schoffelen, frequentie?
  6. Branden (apparatuur beschikbaar?)
  7. Borstelen  (apparatuur beschikbaar?)
  8. Hete lucht (apparatuur beschikbaar?)
  9. Heet water  (apparatuur beschikbaar?)
  10. …………..

C. Onderzoek mogelijkheden beheer uit te besteden (kosteninschatting) richting aannemer of hovenier

D. Onderzoek samenwerking (recreatie)bedrijven in de regio, inzake aanschaf machines / apparatuur

E. Onderzoek lokale mogelijkheden gebruik te maken van de participatiewet: ‘handjes aan de schoffel ‘

F. Gebruik andere meststoffen

G. Gebruik schimmels

STAP 4 - Uitvoering adviezen (voorjaar en zomer 2016)

 

STAP 5 - Tussenevaluatie (najaar 2016)

  • Verzamelen eerste ervaringen per mail/telefonisch
  • Deelnemers proeven bij elkaar brengen in oktober
  • Kennis uitwisselen

 

STAP 6 - Finetunen advies 2017 op basis van de ervaringen 2016

Winter 2016: Aanpassingen adviezen en technieken (op basis van ervaringen) begin 2017.

 

STAP 7 - Doorzetten en uitvoeren adviezen (voorjaar en zomer 2017)

 

STAP 8 (laatste stap) - Afronding

  • Afronding praktijkcases eind 2017
  • Kennisdelen
  • Communiceren

 

 

Deelnemende bedrijven

In het kader van de Green Deal Recreatie is afgesproken dat er wordt onderzocht welke niet-chemische gewasbeschermingsmiddelen kunnen worden ingezet als alternatief voor het huidige gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Hiervoor worden praktijkcases opgezet bij campings, bungalowparken en en jachthavens. RECRON heeft een eerste oproep gedaan onder haar leden om hier aan mee te werken. Op deze oproep hebben 15 bedrijven gereageerd. 

  1. Residence Eese te De Bult (Steenwijk)
  2. Camping De Landclub te Ruinen
  3. Camping De Bekhofschans te Boijl
  4. Park Vlugtenburg te 's Gravenzande
  5. Recreatiepark de Kooi te Stolwijk (Gouda)
  6. Vakantiepark Koningshof te Rijnsburg
  7. Recreatieoord Binnenmaas te Mijnsheerenland
  8. Camping Petrushoeve te Beesel
  9. Recreatiepark de Leistert te Roggel
  10. Toverland te Sevenum
  11. Camping De Ruimte te Dronten
  12. De Toverberg te Ermelo
  13. Recreatiepark De Markplas te Opheusden
  14. Recreatiecentrum Sondel te Gaasterland
  15. Recreatiecentrum de Waldsang te Bakkeveen

Raadpleeg onderstaande documenten (downloads)

Links naar websites

Monitoring door RIVM

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) doet de monitoring en wetenschappelijke onderbouwing van het volksgezondheidsbeleid.

Doe mee en en vul uw gegevens van uw gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in 2015 en 2016 in. De gegevens blijven anoniem en worden alleen gebruikt voor het monitoren van de Green Deal. De contactgegevens blijven bovendien bewaard, waardoor u deze niet elk jaar weer opnieuw hoeft in te vullen.

https://gebruiksmonitor-gewasbescherming.nl

 

Deelnemers stuurgroep